بی اشتهایی کودکان
بی اشتهایی کودکان یکی از مهم ترین و رایج ترین نگرانی برای به خصوص مادر ها است بیشتر مادر ها وقتی فرزند یا کودکشان گاهی غذا نمیخورد و یا حتی چند قاشق بیشتر نمیخورد یا حتی نسبت به غذا هایی که قبلا خیلی ان ها را دوست داشته بی میل میشود بسیار مضطرب و نگران میشوند این بی اشتهایی همیشه نشانه وجود مشکل وبیماریی نیست اما اگر طولانی شود ویا با علایم خاصی همراه شود نیاز به برسی دقیق تر دارد
دراین مقاله مهم ترین نکته ها برای درک دلایل بی اشتهایی و روش های افزایش اشتها و علایم هشدار دهنده و راهکار های خانگی و پزشکی را توضیح میدهیم
دلایل بی اشتهایی کودکان
بی اشتهایی همیشه یک دلیل مشخص ندارد و مجموعه از چندین عوامل باعث میشود کودک تمایل خود را به غذا از دست بدهد و شناخت علت اصلی کمک میکند بهترین درمان صورت بگیرد
1.بی اشتهایی طبیعی مرتبط با رشد:
در بعضی مراحل از رشد سرعت افزایش وزن کودک کم می شود و اشتها کم می شود واین مسئله نگران کننده نیست و این سنین: شش ماهگی وقتی غذای کمکی رو شروع میکنند و هجده ماهگی که کودک مستقل تر میشود و گاهی میلش به غذا کمتر میشود و بین 4 تا 6 سالگی و رشد جسمی آهسته تریی دارند .و معمولا موقتی هست و بعد از چند هفته به حالت قبل بر میگردد
2. مصرف زیاد میان وعده و خوراکی :
بسیاریی از کودکان خوراکی های بسیار شیرین از قبیل :بیسکویت و آبمیوه و تنقلات قبل از وعده اصلی غذا یا نوشیدن زیاد شیر در بچه های زیر 2 سال میتواند باعث شود کودک قبل غذا سیر بشه و اشتها کودک کم شود در صورتی که این چیز ها ارزش غذایی بسیار پایینی را دارند
3.مشکلات گوارشی
گاهی اوقات دلیل بی اشتهایی بچه ها مشکلات ساده گوارشی است . مثل : یوبوست و رفلاکس و عدم تحمل بعضی از غذا ها وشیرها مثل عدم تحمل لاکتوز و انگل های روده ایی این مشکلها باعث احساس سنگینی میشود و اشتهایش به مراتب کمتر میشود و غذا خوردن برایش خوشایند نیست
4.کمبود مواد مغذی
خیلی از بچه ها وقتی دچار کمبود اهن و روی و ویتامین دی میشوند اشتهایشان کم میشود و این کمبود ها خودش رو با بی حالی و رنگ پریدگی و خستگی و بد غذا شدن و کم غذا شدن نشان میدهد و تا وقتی جبران نشود اشتها بچه درست نمیشود
5.استرس وعوامل محیطی
بچه ها نسبت به هر تغییریی خیلی حساس اند . چیزهایی مثل شروع مهدکودک و تولد خواهر و برادر جدید و اسباب کشی به خانه ایی دیگر و دعواهای خانوادگی ویا حتی تغییر در برنامه روزانه باعث میشود دچار استرس شوند و اشتهایشان کم شود
6.فشار بیش از حد برای غذا خوردن
وقتی به کودک زیاد فشار میاریم که غذا بخورد با اصرار و تهدید و جایزه زیاد کودک غذا خوردن رو وظیفه ایی سخت و ناراحت کننده مبیند و طبیعی است که اشتهایش کم شود و مقاومتش زیاد میشود
علایم هشدار دهنده که نیاز به توجه پزشکی دارند:
بیشتر بی اشتهایی ها طبیعی و موقتی هستند اما اگر با بعضی علایم همراه باشد بهتر است توسط پزشک برسی شود
1.کاهش وزن یا رشد ضعیف
اگر کودک با توجه به نمودار رشد پایین تر از محدوده استاندارد باشد
در مدت 2 تا 3 هفته وزن اضاف نکند یا وزنش کم شود باید توسط پزشک مورد برسی قرار گیرد
2.بی حال و کم انرژی بودن
کودک ممکن است کم انرژی یا خواب الود وکسل باشدد این حالت به کمبود مواد مغذی و کمبود اهن مربوط میشود و باید به پزشک مراجعه کند
3.استفراغ و اسهال مکرر
استفراغ و اسهال به خصوص اگر ناگهانی و شدید باشد میتواند نشان دهنده ی مشکلات گوراشی و زمینه ایی باشد و باید برسی شود
4.درد شکم یا نفخ مداوم
درد شکم یا دل درد اگر بیش از چند روز ادامه پیدا کند یا با بی اشتهایی همراه باشد نیاز به برسی دارد
علت دل درد و بی اشتهایی در کودکان
- یوبوست و مشکل گوارشی ساده که شایع ترین علت است
- رفلاکس یا سوع هاضمه
- عدم تحمل غذایی یا آلرژی ها به شیر تخم مرغ یا گلوتن
- استرس و تغییرات محیطی مثل شروع مهد کودک
5.تب طولانی
اگر تب کودک بیش از 48 ساعت ادامه پیدا کند و همراه با بی اشتهایی باشد ممکن است نشانه بیماریی جدی و یا عفونت یا مشکل تغذیه ایی باشد
علت تب و بی اشتهایی در کودکان شامل موارد زیر است :
- عفونت های ویروسی مثل سرما خوردگی یا انفولانزا
- عفونت های باکتریایی مثل عفونت اداریی یا گلو درد استرپتوکوکی
- واکنش به واکسن ها (معمولا خفیف و کوتاه مدت )
- بیماریی های التهابی
6-مشکل در جویدن یا بلعیدن
اگر کودک در خوردن غذا های سفت یا معمولی مشکل دارد یا تکه هاای از غذا ها را از دهان بیرون میاورد ممکن است مشکل درد دندان یا مشکل دهانی_حرکتی داشته باشد و باید پزشک برسی کند
راهکار های عملی برای افزایش اشتها
1.برنامه غذایی منظم
- وعده ها را برای کودک سر ساعت مشخص بیاورید تا به روال غذایی عادت کند
- 3وعده اصلی و 2 میان وعده کافی است حجم هر وعده را کم کنید تعداد دفعات را بیشتر کنید میان وعدها نباید قبل از غذا کودک را سیر کند اگر قرار است ناهار بخورد یک میان وعده سبک چند تا کشمش یا یه میوه کوچک کافی است
2.ایجاد فضا مثبت هنگام غذا خوردن
محیطی که کودک انجا غذا میخورد باید آرام و بدون تلویزیون و موبایل و سروصدا باشد
از ظرف های رنگی وجذاب برای غذا استفاده کنید شکل و رنگ ظرف ها باعث میشود کودک با اشتهای بیشتریی غذا بخورد
اجازه انتخاب بین دو گزینه ایی غذایی را به او بدهید مثل :میخوای سیب زمینی بخوری یا هویچ
هرگز کودک مجبور به خوردن نکنید فشار بیش از حد باعث مقاومت و بی اشتهایی بیشتر میشود
3.استفاده از غذا های جذاب و محرک اشتها
- غذاهای نرم و خوشمزه مثل سوپ مرغ با سبزیجات ریز خرد شده یا پوره سیبزمینی برای کودکان کم سن تر
- تخممرغ پخته یا نیمرو، پروتئین بالا و انرژی لازم را تامین میکند.
- اسموتی شیر و موز یا پوره میوه برای کودکان بزرگتر جذاب است و راحت خورده میشود.
- افزودن چاشنیهای طبیعی مثل کمی دارچین یا سبزیجات رنگی میتواند غذا را جذابترکند
4.تنظیم خواب و فعالیت بدنی
- کمبود خواب برای کودک باعث کاهش اشتها میشود، بنابراین خواب منظم شب بسیار مهم است
- خواب کوتاه روزانه در صورت نیاز برای کودکان کوچک کمککننده است.
- بازی و فعالیت بدنی روزانه باعث مصرف انرژی و تحریک و بیشتر شدن اشتها میشود.
5.کاهش نوشیدنی قبل از غذا
- آب، شیر یا آبمیوه زیاد قبل از غذا معده کودک را پر میکند و باعث میشود کودک کمتر غذا بخورد.
- بهتر است نوشیدنیها بعد از وعده غذایی بنوشد
6.برسی کمبود های تغذیه ایی و مشکلات زمینه ایی
- کمبود آهن، روی یا ویتامین دی میتواند اشتها کودک را کاهش دهد.
- اگر بیاشتهایی طولانی شد، مشکلات تیروئید، رفلاکس یا آلرژی غذایی باید بررسی شوند.
- در صورت تشخیص کمبود، با مکمل یا تغییر رژیم غذایی مطابق نظر پزشک اقدام کنید.
7.معرفی تدریجی غذا های جدید
- هر بار فقط یک غذای تازه معرفی کنید.
- اگر کودک دوست نداشت، چند روز بعد دوباره امتحان کنید
- ممکن است نیاز باشد ۱۰–۱۵ بار معرفی شود تا کودک غذا را بپذیرد
- کودکان گاهی برای پذیرفتن غذاهای جدید به زمان و تجربه نیاز دارند.
8.کاهش استرس و فشار
- قبل از غذا کمی بازی کوتاه، نوازش یا صحبت آرام داشته باشید.
- تشویق ملایم بهتر از اجبار و تهدید است.
- فشار بیش از حد یا دعوا باعث مقاومت کودک و کاهش اشتها میشود.
.
نتیجه گیری
بیاشتهایی کودکان اغلب طبیعی است و به رشد، تغییر عادتهای غذایی یا محیط مربوط میشود. با این حال، ایجاد آرامش و محیط مثبت، ارائه غذاهای متنوع و جذاب، داشتن برنامه غذایی منظم و فعالیت بدنی و خواب کافی به برگشت اشتهای کودک کمک زیادی میکند.
اجبار، نگرانی زیاد یا فشار زیاد والدین فقط نتیجه عکس دارد. صبر، تشویق ملایم و ارائه غذاهای متنوع بهترین روش است. با رعایت این اصول، کودک غذا خوردن را تجربهای لذتبخش میبیند و اشتهای طبیعیاش بازمیگردد.
هشدار مهم: اگر بیاشتهایی کودک طولانی شد یا با کاهش وزن، ضعف، درد شکم، تب یا مشکل در بلع همراه بود، حتماً با پزشک متخصص اطفال مشورت کنید.